Lisansüstü Çalışmaların Sine Qua Non'u Olarak Metodoloji: Selçuk Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı Örneği

Sosyal bilimler en temelde bir yöntem meselesidir. Bu tespitin birkaç sebebi bulunmaktadır. İlk olarak, bilim alanının ontolojisi ile metodolojisi arasında --her ne kadar ontolojinin önceliği mevcutsa da- karşılıklı belirlenimci bir ilişki bulunmaktadır. Bir diğer deyişle, sosyal bilimsel araştırmasının ontolojisi ilgili metodolojiyi dayatır. Ya da tersinden söylemek gerekirse, tercih edilen metodoloji araştırma sorunsalı olarak ele alınacak sosyal ontoloji kümesini daraltıcı bir etki yapar. Örneğin, ampirik bir ontoloji pozitivist metodolojiyle ele alınabilir veya pozitivist metodolojinin kullanılabileceği sosyal ontoloji, ampirik olacaktır. Dolayısıyla sosyal bilimler özelinde metodoloji meselesi bilimsel araştırmanın ontolojisi kadar mühimdir. İkinci olarak, doğa bilimleriyle kıyaslandığında sosyal bilimlere yönelik olarak --temelsiz şekilde- "so-called science" yani sözde-sahte bilim ithamı mevcuttur. Doğa bilimlerine hâkim olan pozitivist bilim felsefesinin sosyal bilim alanında görece dar bir uygulama alanına sahip olması ve doğa bilimsel araştırmada mevcut olan öngörü-kesinlik-genelleştirme süreçlerinin sosyal bilim alanında aynı ölçüde mevcut bulunmaması gibi hususlar bu ithamın gerekçeleri olarak sunulmaktadır. Sosyal bilimlerle iştigal edenler ise doğa bilimleri ve sosyal bilimler arasındaki ontolojik ve epistemolojik farklılıkları ortaya koyarak bu haksız ithama karşı itirazlarını yükseltmiştir. Bu minvalde sosyal bilimsel araştırmalarda yönteme yapılan münhasır vurgu sözde-sahte bilim ithamının boşa çıkarılmaya çalışılmasıyla eş değerdir. Üçüncü olarak, günümüzde bilimin geldiği aşama her sosyal açıklamanın geçerli olamayacağını, bazı açıklamaların safsata olabileceğini, yani birtakım yargısal rasyonalizm araçlarının metodolojik anlamda geçerli olduğunu ortaya koymaktadır. O halde, sosyal bilimsel araştırmalar kendilerini safsatadan ya da komplo teorilerinden ayırmak istiyorlarsa rasyonel metodolojik bir seçim yapmak mecburiyetindedir. Dördüncü ve bun...