''Hemodiyalizle Yaşıyorum''

Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY), birçok nedene bağlı olarak böbreğin hasarlanması sonucu, glomerül filtrasyon hızının (GFH) 60 ml/dk’nın altına düşmesi şeklinde tanımlanmaktadır (Enç vd., 2018). KBY, renal replasman tedavileri (RRT) olarak hemodiyaliz (HD), periton diyalizi (PD) ve böbrek transplantasyonu (BTx) şeklinde sürdürülmektedir (Süleymanlar ve ark., 2022). Türkiye’deki Kronik Böbrek Yetmezliği (KBY) erişkin popülâsyonda, prevalans, mortalite ve morbite ile yüksek maliyet gerektirmektedir. Türkiye Nefroloji Derneği (TND)’nin Türkiye’de 2022 yılı kayıtlarına göre, KBY’nin görülme sıklığı ve yaygınlığı her geçen yıl artmaktadır. Türkiye’de 68896 renal replasman tedavi hastası olduğu, bu hastaların 61723’ünün hemodiyaliz, 3552’sinin periton diyalizi, 3621’inin böbrek transplantasyon (BTx) tedavisi aldığı vurgulanmaktadır. Son yıllarda Türkiye KBY hastalarının en fazla artış gösterdiği ilk on ülke arasındadır (Ateş ve ark, 2022). Hemodiyaliz, ülkemizde ve dünyada KBY’nin tedavisinde en çok tercih edilen renal replasman tedavi (RRT) yöntemlerinden biridir (Ateş ve ark, 2022; Akyol, 2013). HD tedavisinin, yaşam süresini uzatması gibi KBY hastalarına olumlu etkileri olduğu kadar, morbidite ve mortalite oranlarının artmasına da neden olmaktadır. HD tedavisi ile ortaya çıkan fiziksel (ağrı, yorgunluk, kaşıntı, bulantı, kusma, ağız kuruluğu (susuzluk), hipotansiyon, huzursuz bacak, hipertansiyon… vb) ve psikososyal sorunlar (uzun süreli tedavi nedeniyle zaman kaybı ve toplumdan kendini izole etme, tedavinin diyaliz merkezlerinde gerçekleşmesi, kendi sorumluluklarının üstesinden gelememe, iş kaybı, rol kaybı, vb…) hastaların fiziksel iyilik halini ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir (Ateş ve ark, 2022; Ak ve ark., 2015; Akyol, 2013; Karadakovan ve Eti Aslan, 2011; Saraji et al., 2017). Hemodiyaliz tedavisindeki başarı; semptomların kontrol altında tutulması, diyaliz seansı, diyet, sıvı kısıtlaması ve ilaç tedavilerine uyumu gerektirmektedir (Beerendrakumar et al., 2018; Hintistan ve Deniz, 2018; Aker ve Yüksel, 2016; Ahrari eta., 2014; Karadakovan ve Eti Aslan, 2011). HD hastalarının sıklıkla; ağız kuruluğu, sıvı-elektrolit dengesizliği, diyet, ilaç ve tedavisine uyum sağlamakta zorlandıkları yapılan çalışmalarda görülmektedir (Özkan ve ark., 2019; Breendrakumar et al., 2018; Estridge et al., 2018; Aker ve Yüksel, 2016; Ahrari et al., 2014). Hemodiyaliz hastası kronik hastalıkla ve onun neden olduğu stresörlerle yaşamak ve bunlara uyum sağlamak zorundadır. HD hastalarının yaşam biçimlerini değiştirmeleri; ilaç, diyet ve sıvı tedavilerine uyum sağlamaya çalışmaları tedaviye uyumlarında önemlidir. HD hastalarının tedavi ve bakımlarında hemodiyaliz hemşireleri ve bakım vericiler önemli bir role sahiptir. Hemodiyaliz hemşireleri ve hekimler HD hastalarının tedaviye uyumlarını artırmada yol gösterici olmalı, düzenli aralıklarla eğitim vermeli, hasta ve bakım verici ailelerini bilgilendirmelidir (Balım ve ark., 2016; Atik ve ark., 2015; Ahrari et al., 2014). Bu nedenle bu proje Hemodiyaliz hastalarının hemodiyalizle yaşamlarını ele almak ve karşılaştıkları sorunlara yönelik eğitim vermek amacıyla planlanmıştır. Bu proje sonucunda ise hemodiyaliz tedavisi gören hasta ve aileleri ile iletişime geçerek onların tedavi süreçlerindeki ihtiyaç ve beklentilerini tespit etmek, hasta ve ailelerine hastalık/tedavi süreçleri ile ihtiyaç ve beklentileri doğrultusunda ilgili eğitimi vermek, hemodiyaliz tedavisi gören hastaların tedavi süreçlerini iyi yönetebilmeleri, ilaçlarını düzenli kullanabilmeleri, beslenmelerini düzenleyebilmelerini sağlamak amaçlanmıştır.