Insan Kaynakları Yönetimi Perspektifinden Yapay Zekada Regülasyon: Politika Analizi Ve Etik Yapay Zeka Olgunluk Endeksi Gelistirilmesi

Dijital dönüşümde yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin rolü ve etkisi oldukça önemli bir hale gelmiştir. Yapay zekâ teknolojileri birçok sektörde verimliliği artırmakta ve rekabet avantajı sağlamaktadır. Dijitalleşme ile birlikte kendi içerisinde dönüşümsel çözüm gerektiren güçlük alanlarından birisi de kamu ve özel sektörde ortaya çıkan yeni iş modellerinde yapay zekâ uygulamalarının insan odaklı etik kullanımıdır. Dijital dönüşüm çağında insan hayatının bir parçası haline gelmiş olan yapay zekâ kullanımı toplumsal sistemlerde sistemik birtakım güçlükler oluşturduğundan etik anlayışın korunması bağlamında geliştirilecek yapay zekâ ile ilgili kamu politikalarının netlik içerdikleri kadar teknolojik gelişmelerin hızına uygun esneklikte tasarlanmaları gerekmektedir. Bu noktada devreye regülasyon kavramı girmektedir. Yapay zekâ, sadece ekonomik ve teknolojik boyutta değil, aynı zamanda toplumsal ve etik boyutta da önemli değişikliklere yol açmakta olup, özellikle kişilik hakları, gizlilik ve etik kullanım konularında ciddi endişeler barındırmakta olduğundan, özellikle dijital insan kaynakları yönetimi gibi kritik alanlarda yapay zekâ teknolojisinin etik ve sorumlu bir şekilde nasıl kullanılacağına yönelik olarak yapay zekâ uygulamalarında regülasyona ihtiyaç duyulmaktadır. Bu projenin amacı insan kaynakları yönetimi perspektifinden etik yapay zekâ regülasyonudur. Projede bu amaçla insan kaynakları yönetimi fonksiyonlarına yönelik etik yapay zekâ politika önerisinin, etik yapay zekâ olgunluk modeli ile etik yapay zekâ olgunluk ölçme değerlendirme aracının geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu hedefler doğrultusunda araştırma faaliyetleri yürütülecek olup, öncelikle kapsamlı bir literatür taraması yapılacaktır. Bunu takiben uluslararası yapay zekâ politika analizi gerçekleştirilecektir. Elde edilen bulgulardan yola çıkılarak insan kaynakları perspektifinden etik yapay zekâ olgunluk modeli ve bu model bağlamında etik yapay zekâ olgunluk endeksi geliştirilecektir. Proje kapsamında yürütülecek olan politika analizi hem dünyadaki ulusal yapay zekâ politika belgelerinin içeriğini anlamak hem de dijital insan kaynakları yönetimi açısından yapay zekâ politikalarının etik regülasyonunu sağlayacak bir bilimsel temel araştırma sürecidir. Yapay zekâ ve regülasyon kavramları arasında dengeli ve eşgüdümlü bir ilişkinin kurulması, teknolojik gelişmelerin toplum için çok daha olumlu sonuçlar doğurmasına katkıda bulunacaktır. Bilişsel yaklaşım ve referans model yaklaşımı benimsenerek elde edilecek bulgular derinlemesine literatür taraması ile eş zamanlı olarak ilişkilendirilerek pekiştirilecektir. Proje amacına uygun olarak proje kapsamında dünyadaki ulusal yapay zekâ politikalarının içerikleri MAXQDA programında etik insan kaynakları yönetimi perspektifinden içerik ve söylem analizi yaklaşımı ile derinlemesine incelenecektir. Literatür taramasından ve politika analizinden elde edilecek veriler etik yapay zekâ olgunluk modeli ile etik yapay zeka olgunluk endeksinin geliştirilmesini mümkün kılacaktır. Araştırma sonuçları proje kapsamında geliştirilecek online akademik yayın havuzu niteliği taşıyan bir web sitesi aracılığı ile uluslararası işbirliğini mümkün kılacak şekilde yaygınlaştırılacak ve bilimsel gelişim sürdürülecektir