Sürdürülebilir Gastronomi ve Göçmen Mutfak Kültürünün Korunması Çerçevesinde Bulgaristan Göçmenlerine Ait Mutfak Kültürünün İncelenerek Kayıt Altına

Gastronomi, yöresel mutfakları bölgede üretilen ürünler, yiyecek-içecek hazırlığı, sunum ve tüketim ritüelleri gibi tüm süreçleri ile ele alan duyusal deneyime dayalı bir bilim dalıdır. Yöresel gastronomik unsurlar geçmişten günümüze pek çok toplumsal etkileşim neticesinde şekillenmektedir. Göçler, savaşlar, doğal afetler gibi nedenlerle gerçekleşen toplumsal hareketlilikler, gastronomik yapıyı da etkilemekte ve şekillendirmektedir. Bulgaristan göçmenleri, Osmanlı Devleti döneminde Türkleştirme politikaları çerçevesinde Bulgaristan'a yerleştirilmiş, 1900'lü yılların başları itibariyle Savaş nedeni ile farklı aralık ve zamanlarda Türkiye'ye göç eden topluluklardır. Bulgaristan'dan Türkiye'ye 1878-1994 yılları arasında yaklaşık olarak 1.300.000 göç gerçekleşmiştir. Bu göçlerle gelenler, Türkiye'nin farklı şehirlerine yerleşim dağılımı göstermişlerdir. Konya, Bulgaristan göçmeni nüfusuna sahip bu şehirlerden birisidir. Kültürel etkileşimler ile göçmen mutfağı ve Konya mutfağı yıllar içerisinde bir sentezde bütünleşmiştir. Göçmen mutfağının kendine özgü ritüelleri, hazırlık süreçleri, yemek içerikleri, yıllar içerisinde Konya coğrafi özelliklerinde yetişen ürünlerle ve kültürel zemininde yeniden şekillenen bir yapı ile varlığını sürdürmeye devam etmekte ya da unutulmaya yüz tutmaktadır. Projemiz, Konya'da yaşayan Bulgaristan göçmenlerinin kendilerine özgü mutfak motiflerinin, unutulmaya yüz tutan reçete ve yemek ritüellerinin birinci, ikinci ve üçüncü nesil göçmenlerle görüşülerek kayıt altına alınmasını ve Bulgaristan göçmenlerine ait gastronomik yapının sürdürülebilirliğinin sağlanmasını amaçlamaktadır. Bulgaristan göçmenlerinin Türkiye'ye göç ettikleri bölgelerin coğrafi özellikleri ile şekillenen mutfak kültürlerinin incelenerek açıklanması, kayıt altına alınması ve gastronomi turizmi ekseninde etnik mutfaklar kapsamında kullanılabilir bir yapıya ulaştırılması, projenin sağlaması planlanan faydalar arasındadır. Bu amaç kapsamında gastronomi ve turizm alanlarında uzmanlıkları olan Doç. Dr. Kadriye Alev Akmeşe'nin yürütücü, Doç. Dr. Alper Ateş, Doç. Dr. Halil Akmeşe, Öğr. Gör. Dr. Ferhat Özcan, Öğr. Gör. Dr. Halil Sunar ve Dr. Merve Belgin Doğruluk'un araştırmacı olarak katılım sağlayacağı proje ekibi kurulmuştur. Proje kapsamında öncelikli olarak Konya'da faaliyet yürüten Konya Balkan Türkleri Muhacir Dayanışma ve Kültür Derneği ile iletişime geçilecektir. İkinci aşamada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile dernek aracılığı ile ulaşılan Bulgaristan göçmenleri ile görüşmeler gerçekleştirilecektir. Mülakatlar esnasında göçmenlerin geldikleri coğrafya, özgün mutfak kültürleri ve gastronomik ritüellerine ilişkin bilgiler kayıt altına alınacaktır. Elde edilen verilerin analizleri sonucunda Bulgaristan göçmenlerine özgün reçeteler oluşturulacak, yemeklerin hikayeleri ve hazırlık ritüelleri ile unutulmadan gelecek nesillere aktarılabilmesi için kayıt altına alındığı bir rapor hazırlanacaktır. İlgili raporda turizm paydaşlarına, işletme sahiplerine, göçmen derneklerine ve yerel yönetimlere öneriler sunulacaktır. Projenin 6 ay içerisinde tamamlanması öngörülmektedir.