Tarım Sektöründe Kullanılan Suyun Birim Fiyatının Tam Maliyet Yöntemine Göre Belirlenmesi Ve Üreticilerin Ödeme İstekliliği

Su fiyatının maliyetinden az olması su kaynaklarının aşırı kullanıma bağlı olarak azalmasına, fazla olması ise ödeme gücü düşük kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayacak kadar su temin edememelerine neden olabilir. Türkiye’de su fiyatının hesaplamasında tam arz maliyetinin dikkate alındığı, tam maliyetin göz ardı edildiği bilinmektedir. Tam maliyet yönteminde, tam arz maliyetine ek olarak suyun fırsat maliyeti, çevresel ve ekonomik dışsallıkları dikkate alınmakta olup bu yöntem su israfının önlenmesine ve sürdürülebilirliğin sağlanmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca bu yöntemle daha kaliteli su hizmetleri kullanıcılara ulaştırılabilir, su tasarruflar artırılabilir ve su ekolojik sistemi korunabilir. Bu doğrultuda tarımın yoğun olduğu Konya ili araştırma alanı olarak belirlenmiştir. Projede ilde suyun sürdürülebilir kullanımı için fiyatın tam maliyet yöntemine belirlenmesi ve üreticilerin belirlenen değeri ödeme istekliliklerinin tespit edilmesi temel amaçtır. Amacın gerçekleştirilmesi için hem sulama organizasyonları (sulama kooperatifleri, sulama birlikleri, belediyeler ve halk sulamaları) hem de üreticilerle (tarım işletmesi yöneticileri) anket yapılarak veriler elde edilecektir. Sulama organizasyonlarında ana çerçeve Devlet Su İşleri tarafından inşa edilen ve çeşitli organizasyonlara devredilen tesislerden oluşmakla birlikte toplam 112 adet sulama organizasyonuyla anket yapılacaktır. Üreticilere ait ana çerçevenin belirlenmesinde ise ilde sulama organizasyonlarının yoğun olduğu ve sulanan arazi varlığının minimum %50 olduğu ilçeler (Akşehir, Altınekin, Beyşehir, Cihanbeyli, Çumra, Emirgazi, Ereğli, Hadim, Hüyük, Ilgın, Kadınhanı, Karapınar, Karatay, Meram, Sarayönü, Selçuklu, Seydişehir, Yunak) dikkate alınmıştır. Ayrıca tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre örnek işletme sayısı belirlenmiş olup %99 güven %5 hata oranıyla çalışılması planlanmıştır. Bu oran sonucunda çalışılacak örnek işletme sayısı 249 adet belirlenmiştir. Anket uygulaması sonucunda elde edilen verilerle sulama organizasyonlarının yapısal, ekonomik ve sosyal özelliklerini belirlenecek, fiyatlandırma yaklaşımları tespit edilecek, birim suyun değeri alternatif fiyatlandırma yaklaşımlarına (tam arz, tam ekonomik ve tam maliyet) göre belirlenecektir. Tarım işletmelerinde ise işletmelerin başarı durumları tespit edilerek üretim ve sulama maliyetleri hesaplanacak, işletme yöneticilerinin sulamaya ilişkin tutum-davranışları belirlenecek, alternatif fiyatlandırma yaklaşımları itibariyle sulama suyu ödeme isteklilikleri ortaya konulacaktır. Alternatif fiyatlandırma yaklaşımları tam arz, tam ekonomik ve tam maliyettir. Tam arz maliyeti; yatırım ve işletme-bakım masraflarının, tam ekonomik maliyet; tam arz maliyeti, fırsat maliyeti ve ekonomik dışsallıkların; tam maliyet; tam arz ve tam ekonomik maliyet toplamından oluşmaktadır. Proje kapsamında bu fiyatlandırma yaklaşımlarına göre suyun değeri belirlenecek olup üreticilerin birim sulama suyunu hangi fiyattan almaya razı olacakları (ödeme isteklilikleri) Willingness To Pay (WTP) yöntemi kullanılarak tespit edilecektir. Ödeme istekliliği 11 kategoride sıralanacak olup ödeme yapmak istemeyenler “0”, %100 fazla ödemek isteyenler “10” olarak gösterilecektir. Bu doğrultuda tarım işletmelerinin ve sulama organizasyonlarının sosyal-ekonomik-çevresel açıdan sürdürülebilirlik indeksleri oluşturularak politikalar önerilecektir.