Karpuz Islah Programları Kapsamında Nitelikli Hat ve Çeşit Geliştirilmesi

Türkiye karpuz üretiminde Dünya’da ikinci sırada yer almaktadır. Ülkemizde karpuz yetiştiriciliği daha çok diploid çeşitlerle gerçekleştirilirken, kullanılan tohumların büyük çoğunluğu dış kaynaklı hibrit çeşitlerdir. Bunların çok büyük çoğunluğu yapancı firmalara aittir. Ülkemizde hibrit normal, mini ve triploid karpuzların yaygınlaşmamasının en büyük nedenlerinin başında bu konunun çok iyi bilinmemesi ve üretimi esnasındaki yüksek maliyet gibi zorluklar gelmektedir. Bu eksiklikleri gidermek amacıyla, sunulan projede normal ve mini karpuz saf hatlarının geliştirilmesi, elde bulunan ve elde edilecek karpuz saf hatlarına kolhisin uygulaması ile nitelikli tetraploid hatların elde edilmesi ve bunlardan da triploid çeşit aday adaylarının geliştirilmesi planlanmıştır. F1 hibrit çeşit ıslahının ilk aşaması saf ebeveyn hatların geliştirilmesidir ve yabancı tozlanan bir tür olan karpuzda istenilen saflığa 6-8 generasyon kendilemeyle ulaşılır. Bu aşamaların sonunda dahi %100 homozigotiye ulaşmak mümkün değildir. Gametik embriyogenesis teknikleri ile bir generasyonda tamamen homozigot %100 saf hatlar elde edilebilmektedir. Bu tekniklerle katlanmış haploid (DH) hatların üretilmesi ile rekombinant saf hatların elde edilme süreci kısaltılabilmekte, DH bitkilerle erken dönemde yüksek nitelikli F1 hibrit çeşitlerin oluşturulması çalışmaları erkene alınabilmekte, ıslah etkinliği arttırılarak yeni çeşit üretimi işlemi de hızlandırılabilmektedir. Literatürde karpuz türünde şu ana kadar DH bitkilerin üretimi ile ilgili ıslah çalışmalarında kullanılacak boyutta sonuçlar verebilen güvenilir bir protokol halen mevcut değildir.