Kültür Turizminin Seyahat Kısıtlamalarından Kurtarılmasında Sanal Gerçeklik Kullanımı

COVID-19 pandemisi öncesinde yalnızca fiziksel engelli, maddi durumu yetersiz ve/veya temposu yüksek işlerde çalışan insanlar için problem olan seyahat, salgın sürecinde bütün insanlık için neredeyse imkânsız hale gelmiştir. Bu noktada, modern çağın sağladığı dijital imkânlar, sadece sosyal iletişim için değil, görsel olarak tecrübe edilmek istenen mekânların ziyaret edilmesi için de kullanılabilecek seviyededir. Klasik fotoğraflar, 360 derece panoramik fotoğraflar veya videolar, tarihi alanların dijital yeniden kurmaları gibi içerikler halihazırda kullanılabilir olmakla birlikte, mekân algısını gerçek anlamda tatmin etmemekte ve ziyaret etkisi yaratmaktan uzak kalmaktadır. Buradaki eksik “sanal gerçeklik” içerikleriyle kapatılabilmektedir.Ülkemizin son derece zengin varlığıyla dünyadaki bir numaralı ilgi odağı olma yolunda büyük mesafe kat ettiği kültürel mirasının hem ülke tanıtımında, hem prestij oluşturulmasında, hem de kültür turizmi üzerinden ekonomiye çok yüksek katkı sağlanmasındaki önemi tartışılmaz biçimde ortadadır. Bu hazinenin, pandemik dönemlerde ziyaret edilemez olmasıyla işlevsiz kalmasının önüne geçmek adına “ziyaretçi gelemiyorsa mirasın ziyaretçiye ulaştırılması” yöntemi benimsenmelidir. Bu yöntem için de yukarıda sözü edilen yaygın teknikler yetersiz kalmakta, onların yerine “sanal gerçeklik” uygulamaları öne çıkmaktadır.Kültürel mirasın dijitalleştirilmesi COVID-19’dan çok daha önce gündeme gelmiştir. UNESCO (2003) Dijital Mirasın Korunması Tüzüğü’nü ortaya koyarak mirasın erişilebilir olmasının önemini vurgulamıştır. Özellikle mirasın korunması anlamındaki riskler, tehditlere karşı önlem alınması gerekliliği ve dijital mirasın sürdürülebilirliği gibi konuların altı çizilmiştir (UNESCO, 2003). Ancak kültürel varlıkların 3D modellerinin oluşturulması ve bunların kullanıcılara sunulması süreçleri birçok zorluğu da beraberinde getirmektedir (Vuyts, 2018). 2D modellemelerden ya da tek bir fotoğraftan yola çıkarak 3D tasarımlar elde etmek mümkün değildir. Doğruluk ve kesinlik açısından gerekli olan fotogrametri gibi yöntemler ise yüksek maliyetlidir. Bu da çoğu zaman sanal geçeklik uygulamalarının ücretli uygulamalar olarak kullanıcıya sunulmasına yol açmaktadır.