Göç Odaklı Kültür Şokuna Yönelik Alternatif Bir Çözüm Önerisi: Kültürlerarası Yetinin Geliştirilmesi

Küreselleşme ve göç hareketleri ile dünya ülkelerinin birlikte büyümesi, yaygınlaşan mülteci hareketleri, 90’lı yılların başlarında ortaya çıkan yabancı düşmanlığı ile başlayan ayaklanmalar, toplumların sosyo-kültürel yapısında kaçınılmaz bir değişim meydana getirmiştir. Sosyo-kültürel çeşitliliğin arttığı kültür ortamında sosyal yaşamın her alanında eşitlikçi yaklaşım talebi ve kültürlerarası açılım, yapısal ayrımcılığın azaltılmasına yönelik çalışmaları gerekli kılmıştır. Herkes için bir öğrenme ve yaşama yeri olan okullar, geçmiş değerlendirmesi olmaksızın tüm çocuklara ve gençlere eğitime kapsamlı katılım ve mümkün olan en büyük fırsatları sağlamakla yükümlüdür. Tüm öğrencilere takdirle davranılması ve okul yaşamının ortak temellerinin müzakere edilmesi, kültürlerarası açıdan duyarlı bir diyalog oluşturulmasına yol açmaktadır. Farklı kültürlerin hoşgörü ortamındaki birlikteliği, okul topluluğunun tüm üyelerinde (öğrenci, veli, öğretmen, yöneticiler vd.) aidiyet duygusunu geliştirmektedir. Heterojen kültür ortamında tüm öğrencilerin deneyimlerine ve özel becerilerine yönelik eğitim kaynağının oluşturulması ve kullanılması, hedef kitlenin beklentilerini karşılayarak bireysel destek sağlamakta ve kültürlerarası yetinin gelişimine katkıda bulunmaktadır. Literatür taramasında Almanya’da, Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığının (Bundesministerium für Bildung und Forschung), göçün toplumların yapısını etkilediği gerçeğinden hareketle okullarda eğitim ve öğretime yönelik ortaya çıkan zorlukları ve sorunları ele aldığı ve ilk kez 1996 yılında “okullarda kültürlerarası eğitim ve yetiştirmeye yönelik öneriler” formüle ettiği görülmüştür. Bu formüller arasında ebeveynlerin de eğitim sürecine dâhil edildiği katılım ve iş birliği geliştirme, dilsel ve kültürel heterojenlikleri dikkate alma, eşit iletişim ve iş birliği sunma fırsatları bulunmaktadır. Türkiye’de de Almanya örneğindeki gibi okullarda kültürel çeşitlilikle başa çıkmak için eğitim metodlarının geliştirilmesi ve uygulanması gerekmektedir. Son dönemlerde yoğun göçe maruz kalmış olan ülkemizin eğitim birimlerinde göçe bağlı olarak ortaya çıkan kültürel çeşitlilik kültür şokunu beraberinde getirmiştir. Bu bakımdan ilk ve orta öğretim ile yükseköğrenimde, eğitime katılım ve erişimde eşit fırsatlara yönelik çerçeve koşullarının iyileştirilmesi ve ayrıca tüm öğrencilerin kültürlerarası becerilerinin güçlendirilmesine yönelik önlemler alınmalıdır. Bunlar özellikle yabancı veya ana dil derslerinde ve uluslararası okul ortaklıklarında dil ve çok dillilik konusunun ele alınmasıyla desteklenmelidir. Kültürlerarası yetinin eğitim sürecine entegre edilmesiyle, bireyin duygusal gelişimine yönelik değer yargılarının oluşturulması, yabancı kültürü objektif bakış açısıyla değerlendirmesi ve bu vesileyle yabancı kültürün ötekileştirilmesinin bertaraf edilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bakımdan çalışmamızda kültürlerarası yetinin geliştirilmesi, göç odaklı kültür şokunun giderilmesinde alternatif bir çözüm önerisi olarak sunulmaktadır.