Knidos Aslanlı Burun ve Çevresi Batık Araştırmaları

Muğla İli, Datça İlçesi, Yazı köyü yakınlarında, Tekir Burnu olarak adlandırılan yarımadanın ucunda yer alan Knidos antik kenti, Datça ilçesinin yaklaşık 35 km kadar batısındadır. Anadolu’xxnun güney-batı ucunda yer alan Knidos, siyasal ve askeri bir güç olmamakla birlikte antik dönem boyunca önemli bir kültür, sanat, din ve ticaret merkezi konumundadır. Günümüze dek ulaşan görkemli kalıntılar ve klasik yazarların iletileri ile gerek Avrupa gerek Türkiye Müzelerinde yer alan Knidos kökenli eserler bu düşünceyi doğrular niteliktedir. Söz konusu özellikleri ile daha 19.yüzyıldan itibaren Klasik çağ araştırmacılarının ilgisini çeken kentte, münferit çalışmalar dışında, 1858- 59 yılları arasında İngiliz, 1967- 1977 yılları arasında Amerikalı ve 1987- 2006 yılları arasında Türk araştırmacılar tarafından olmak üzere 3 farklı dönemde kapsamlı kazı ve araştırmalar sürdürülmüştür. Şu an çalışmalar Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Selçuk Üniversitesi adına Prof. Dr. Ertekin M. DOKSANALTI başkanlığında Bakanlar Kurulu Kararı ile sürdürülmektedir.Batı Anadolu’xxnun bir uzantısı olmakla beraber, doğuda anakara ile bağlandığı noktadaki dağlık arazi ve zorlu bir geçidinin olması, topografyası ile Rhodos, Kos, Nisyros, Telos ve Syme adalarının komşuluğu, Knidos’xxa ana karadaki bir şehirden ziyade bir ada karakteri verir. Knidos’xxun tarihi de Karia’xxdan çok çevresindeki ada dünyasıyla bir ortaklık sunmaktadır. Gerek tarihi kaynaklar gerekse modern araştırmaların gösterdiği üzere Knidos antik dönem boyunca sosyal ekonomik ve siyasi açıdan önemli merkezlerden biri olmuştur. Eldeki veriler kentin MÖ I. binden, MS X. yüzyıla kadar yaklaşık II binyıl boyunca kesintisiz ikamet edildiğini göstermektedir. Knidos Anadolu’xxnun güneybatı uç noktasında yer alan konumu itibarıyla doğu ve batı deniz rotalarının kesişme noktasında yer almaktadır. Kentin bu konumu, kente kültürel ve ekonomik anlamda büyük katkısı olmuştur. Kent doğu ve batı merkezlerindeki ticari iletişim kavşağında yer alırken, Akdeniz havzasındaki birçok kentte görülmeyen unsurların aynı anda bünyesinde bulundurmuştur. Bilim, sanat ve antik dönem sanayisini meydana getiren zeytinyağı, şarap ve bunların taşındığı amphora ve seramik üretiminde Knidos Helenistik ve Roma İmparatorluk dönemlerinde önemli bir merkezdir. Knidos üretimi kaplar tüm Akdeniz havzasındaki merkezlerde ortaya çıkartılmıştır. Bu özellik kente seramik üretimi yanı sıra, kentler arası değişim, ticaret ve form repertuarı anlamında önem kazandırmaktadır. Knidos, seramik üretimi ile dağılımının belirlenmesi, antik dönem ticaretini ve kentler arası ilişkinin netleşmesini sağlayacaktır. Aynı zamanda limanı ile birçok gemi ve teknenin uğrak noktası olan ticaret merkezi konumundaki kentin liman içerisinde ve çevresinde yapılacak olan sualtı araştırmaları ile bunun destekleneceği düşünülmektedir. Ayrıca günümüze kadar yapılan çalışmalarda sualtında dört adet batık ve binlerce kırık şekilde pişmiş toprak kap parçası tespit edilmiştir. Modern araştırma teknikleri ile gerçekleştirilecek araştırmalarda yüksek potansiyele sahip Knidos ve çevresinde yeni batıkların tespit edilmesi kuvvetle muhtemeldir.