Sığırlar için Mannheimia heamolytica’ların yerli suşlarından ve rekombinant antijenlerinden polivalan aşı hazırlanması

Ülkemizde çiftlik hayvanlarında görülen çeşitli enfeksiyonlar, önemli ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bakteriyel etken kaynaklı enfeksiyonlarla ile mücadelede bilinçsiz antibiyotik kullanımı sonucu çoklu antibiyotiklere karşı direnç artmaktadır. Bu durumda enfeksiyondan korunmada etkili aşı uygulamaları ön plana çıkmaktadır. Ülkemizde çeşitli amaçlar için kullanılan ticari aşıların çoğunluğunun ithal olması sebebiyle çeşitli sorunlar ile karşılaşılmaktadır. Ülkemizde çiftlik hayvanlarında Mannheimia haemolytica (M. haemolytica)’ların sebep olduğu solunum sistemi enfeksiyonları yaygın olarak görülmektedir. M. haemolytica’nın birden fazla serotipi bulunmakta ve serotipleri arasında çapraz korunma sağlandığına dair net veriler bulunmamaktadır. Ayrıca etkenin önemli immunojen proteinleri vardır ve bu antijenlerin hedef aşı bileşenleri içerisinde yeterli miktarda yer alması aşının koruyuculuğunun istenen seviyede olmasını sağlayan en önemli unsurlardandır. Ülkemizde enfeksiyonlardan korunmada kullanılan ruhsatlı 7 farklı inaktif ve 2 farklı canlı ticari aşı bulunmaktadır. Aşıların çoğunluğu ithal olup bir ya da iki serotip içermekte ve aşı içeriğinde yer alması gereken bu önemli immunojenler hakkında net bilgiler bulunmamaktadır. Bir aşının etkili olabilmesi için önemli olan diğer husus ise saha ve aşı izolatlarının fenotipik/biyotipik/genotipik uyumu olup ithal aşılar ile bu uyumun yakalanması ise oldukça zordur. Yerli aşıların önemi ve gücü bu noktada karşımıza çıkmaktadır ki bu konuda yapılabilecek her türlü girişim ülkemizin yararına olacaktır. TÜBİTAK - TOVAG 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında desteklenen bu projede (219O211); M. haemolytica’nın fenotipik/biyotipik/genotipik özelliklerine göre sahada yaygın görülen farklı serotiplerin yansıtıldığı rekombinant lökotoksin ve serotip spesifik antijen-1 proteinleri emülsiyon tip adjuvanla kombine edilerek geliştirilen yedi farklı tipte yerli aşının potans etkiliği fare modellemesi üzerinde değerlendirilmiştir. Seroproteins ve klinik sonuçlarına göre bütün aşı tipleri koruyucu olmakla beraber içlerinden en etkili üç farklı serotip ve iki rekombinant protein ile desteklenen Montanide ISA 206 VG adjuvanti ile homojene edilen polivalan aşının olduğu belirlenmiştir ki sonraki aşamada hedef hayvan denemelerine geçilmesi hedeflenmektedir