Silika Maruziyetinde Kitotriozidaz Enzim Aktivitesi

Silikozis, pnömokonyozlar içinde en yaygın görülen, hızlı ve fatal seyreden bir hastalıktır. Birçok endüstri kolundakçalışma ortamında bulunan serbest kristalin, silikon dioksit veya kristalize silika inhalasyonuna bağlı olarak ortaya çıkanfibrotik bir akciğer hastalığıdır. Silika partiküllerinin fagosite edilmesi ile lizozomal hasar oluşması inflamatuar bir sürecinbaşlaması ve fibrozis gelişmesine neden olmaktadır (1). Silikoziste patolojik süreçteki temel mekanizmalar (2):1)Direkt sitotoksisite: akciğer hücre hasarı ile sonuçlanan lipaz ve proteazların salınımı ve sonunda akciğer hasaroluşumu,2)Reaktif oksijen türlerinin üretimi Pulmoner fagositler tarafından reaktif oksijen türlerinin (ROT) üretimin aktivasyonuantioksidan yanıtın ortadan kaldırılması ile lipit peroksidasyonu, hücre hasarı ve akciğer fibrozisi gelişmesi,3)Proinflamatuar sitokinlerin salınımı Alveoler makrofajlar ve epitelial hücrelerden mediatör salınımı ile PMNL vemakrofajların aktivasyonu ve sonuç olarak proinflamatuar sitokinlerin ve ROT üretimi ile sonuçlanıp ileri aşamadaakciğer hasarı ve fibrozisin oluşması4) Growth faktör salınımı Alveoler makrofajlar ve epitelial hücrelerden Growth faktörlerin salınımının fibroblasproliferasyonu ve sonuçta fibrozis oluşumunu stimüle etmesi ile akciğer hasarı ortaya çıkar.Bunun için fibrotik interstisyel akciğer hastalıklarında makrofajlardan birinci hafta sonunda salgılanmakta olanKitotriozidaz enziminin, silikozisli hastalarda da salgılanıyor olacağı varsayılarak Kitotriozidaz enzim aktivitesininkullanılabileceği değerlendirilmiştir.Tüm mekanizmalar silikozis patogenezinde makrofajların çok önemli bir role sahip olduğunu göstermektedirKitotriozidaz kitinaz protein ailesinin 18 üyesinden biridir ve aktif makrofajlardan salgılanarak kitini hidrolize eder. Özeuyarılara cevaben başlıca aktiflenmiş makrofajlardan ve nötrofillerden salınan Kitotriozidaz enzim aktivitesinin silikozisteartmış olabileceğini öngörmekteyiz. İnflamasyon döngüsünün son dönemlerinde yoğun bir şekilde sentezlenir, bunedenle Kitotriozidaz inflamatuar bir protein olarak değerlendirilebilir. İnflamasyondan sonra en az bir haftada yükseldiğiçin akut fazda saptanmaz, bu nedenle kronik inflamatuvar yanıtta değerlendirilmelidir. Fibrotik akciğer hastalıklarındamakrofajlar interlökin (IL)-1, IL-10, Kitotriozidaz ve çeşitli mediatörler ile fibronektinin salınımı uyarılır. Sonrasındafibroblastlardan kollajen sentezlenerek fibrozis gelişir (3, 4). Özellikle fibrozis ile seyreden granülamatöz hastalık olansarkoidozun tanı ve takibinde de Kitotriozidaz önemli bir marker olabileceği düşünülmektedir(5). Fibrotik akciğehastalıklarında Kitotriozidaz düzeyi kısmen yüksek saptanmış ancak rolü henüz kesinleşmemiştir. Bu nedenle silikozislhastalarda Kitotriozidaz enzim aktivitesinin tespit edilmesi planlanmıştır. Böylece silikozisin tanı ve takibinde birparametre olarak kullanılabileceği değerlendirilmektedir.Araştırmada silika maruziyeti nedeni ile silikozis olan hastaların tanısında yeni bir parametre bulunmasamaçlanmaktadır.