IPA Turca: Kural Tabanlı Türkçe Fonetik Dönüştürücü Programı/KTTFDP

TUBİTAK Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü/UEKAE’nde Çoklu-Ortam Teknolojileri Araştırma ve Geliştirme Laboratuarı’nda uzman araştırmacı olarak görev yapan, Türkçenin haberleşme testleri, Türkçenin fonetiği, metinden konuşma sentezleme sistemleri, gürültü ölçümleri, konuşma sinyalinin iyileştirilmesi, ses veritabanlarının tasarlanması vb gibi alanlarda uzmanlaşmış olan, TUBİTAK UEKAE Çoklu-Ortam Teknolojileri Araştırma ve Geliştirme Laboratuarı kurulumu, NATO dar-bant ses kodlayıcısı, Türkçenin Haberleşme Testleri, Türkçe Ses Eşleme Platformu projesi, MULTISAUND projelerinde yer alan Sn. Yücel Bicil aracılığıyla Türk Halk Müziği Fonetik Notasyon Sistemi Veritabanı/THMFNS V transkript süreçleri için hazırlanmıştır (Bicil Demir, 2012).IPA Turca: Kural Tabanlı Türkçe Fonetik Dönüştürücü Programı oluşum/gelişim süreçleri: Prof. Dr. Çetin Pekacar ve Doç. Dr. Figen Güner Dilek tarafınca hazırlanan Türk alfabesindeki harflerin IPA karşılıkları ve ses tanımları tablosundan yararlanılmıştır (Pekacar Dilek: 2008: 584-588). Ölçünlü söyleyişi özendirme ve her yönüyle sergileme görevini üstlenmiş pek çok toplumsal kurum için yol gösterici bir değer taşıyan, Türkiye Türkçesi’ndeki sözcüklerin ölçünlü söyleyişleri ile vurgularını göstermek amacıyla IPA sembolleri ile transkript edilmiş olan Türkiye Türkçesi Söyleyiş Sözlüğü/TTSS dijital ortamda pdf/word formatı Yıldız Teknik Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi sayın Prof. Dr. Mehmet Ölmez aracılığıyla temin edilmiştir. Yaklaşık olarak 400 sayfadan oluşan bu sözlük programa dâhil edilerek veritabanı kapasitesi genişletilmiştir.Program fonetik dönüştürme işlem süreçlerinde sözlükten istifade etmektedir. Ölçünlü/standart Türkçedeki ünlü ve ünsüzlerin bir bölümünün konuşma organlarındaki oluşum yerlerine göre değişkeleri/varyantları bulunduğu, anlam ayırt edici güçte olmayan bu değişkelerin dildeki dağılımlarının belirli olmasına rağmen kimi zaman birbirlerinin yerine kullanılabildiği, anlam farkı yaratmayan bu durumun ölçünlü söyleyişin dışında bir görünüm sergilediği vurgulayan İclal Ergenç Konuşma Dili ve Türkçenin Söyleyiş Sözlüğü ana başlığı adı altında hazırlamış olduğu eserinde sesbilim abecesi alt başlığı adı altında Türkiye Türkçesi’nde yer alan 29 harfin IPA karşılıklarını sunmuştur. Türkiye Türkçesi Söyleyiş Sözlüğü/TTSS sesbilim abecesi ile yazılmış olan sözcüklerin ölçünlü Türkçedeki söyleyişlerini göstermektedir. Türkiye Türkçesi’ndeki sözcüklerin ölçünlü söyleyişleri ile vurgularını göstermek amacıyla hazırlanmış olan Türkiye Türkçesi Söyleyiş Sözlüğü/TTSS Türkiye Türkçesi seslerinin IPA sembol karşılıklarının özümsenmesinde ve yeni metinlerin transkript edilmesinde kılavuz görevini üstlenen bir kaynak niteliği taşımaktadır (Ergenç, 2002: 22, 45-47, 91-486).